Giai đoạn chăm sóc bé bằng sữa mẹ là một trải nghiệm đặc biệt, đồng thời cũng tồn tại nhiều thử thách. Phổ biến hơn cả, hiện tượng nguồn sữa giảm đột ngột là mối quan tâm của nhiều phụ nữ sau sinh. Để hiểu rõ hơn về tình trạng này, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm hiểu các nguyên nhân thường gặp, và cách chăm sóc nhằm hỗ trợ quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.
1. Dấu hiệu nhận biết mẹ bị mất sữa sau sinh
Thông thường, vào khoảng vài ngày đầu sau khi sinh con, cơ thể của sản phụ sẽ tiết ra một lượng nhỏ sữa non. Sau đó từ 3 đến 5 ngày, nguồn sữa sẽ chính thức tràn trề. Tuy nhiên, khi xuất hiện các biểu hiện dưới đây, nguy cơ cao là mẹ đã bị mất sữa:
- Không có sữa hoặc lượng sữa tiết ra quá ít: Đây được xem là dấu hiệu tiên phong cho thấy tuyến sữa ngừng hoạt động.
- Bầu ngực xẹp, không có cảm giác căng tức: Nếu như bình thường khi sữa đầy, bầu ngực sẽ có cảm giác căng cứng. Tuy nhiên khi sữa không về, ngực hoàn toàn không có cảm giác căng.
- Dùng máy hút sữa hoặc vắt tay đều không ra sữa: Dù mẹ đã vắt hoặc hút liên tục, nhưng lượng sữa thu được vẫn bằng không.
- Bé bú không đủ no, hay quấy khóc: Trong quá trình bú, con lười nuốt do không có sữa, sau khi bú xong vẫn khóc.
- Tần suất đi tiểu của trẻ dưới 6 lần/ngày: Dấu hiệu này cho thấy lượng sữa bé nuốt vào quá ít.
- Con chậm phát triển thể chất, sụt cân: Nguồn dinh dưỡng bị thiếu hụt khiến cân nặng của con bị ảnh hưởng.
Trẻ quấy khóc do bú quá ít là dấu hiệu nguồn sữa đang suy giảm.
2. Điểm danh các nguyên nhân gây mất sữa ở mẹ
Vấn đề mất sữa sau sinh đến từ nhiều lý do khác nhau.
2.1. Bé ít ti mẹ hoặc bú lắt nhắt
Việc bé bú mẹ thường xuyên là cơ chế kích hoạt cốt lõi giúp kích hoạt quá trình tạo sữa. Khi tần suất bú của con giảm đi, hoặc lạm dụng bình sữa sớm, tuyến sữa sẽ tự động nhận diện rằng lượng sữa cần thiết rất ít. Từ đó, tuyến sữa sẽ giảm năng suất và cuối cùng là mất sữa đột ngột.
2.2. Tinh thần căng thẳng, áp lực và stress kéo dài
Việc duy trì dòng sữa được điều khiển bởi 2 hormone cốt lõi Prolactin và Oxytocin. Nếu người mẹ bị áp lực tâm lý, hệ thần kinh sẽ ngăn cản quá trình tiết những chất nội tiết tố quan trọng trên. Chính điều đó khiến cho quá trình sản xuất sữa bị ngưng trệ.
2.3. Chế độ dinh dưỡng kiêng khem quá mức
Trải qua giai đoạn vượt cạn, người mẹ cần bổ sung rất nhiều năng lượng để phục hồi sức khỏe và tạo sữa. Nếu thực đơn hằng ngày thiếu thốn, hoặc dùng những thực phẩm gây mất sữa như bạc hà, bắp cải, đồ ăn cay nóng, caffeine, thức ăn nhanh dầu mỡ, rượu bia... thì tuyến sữa không thể có đủ nguyên liệu.
2.4. Thiếu ngủ và không có thời gian nghỉ ngơi
Hành trình chăm sóc bé vào ban đêm khiến cơ thể mẹ luôn mệt mỏi. Nếu không thể ngủ đủ giấc, hệ thống tuần hoàn và nội tiết sẽ không thể vận hành bình thường. Bầu ngực cũng không thể sản xuất sữa khi năng lượng của mẹ chạm đáy.
2.5. Sản phụ mắc bệnh lý về ngực và nội tiết
Khi người mẹ đối mặt với các bệnh lý liên quan đến tuyến vú như: tắc tia sữa, áp xe vú, viêm tuyến vú, nhiễm khuẩn núm vú, hoặc phẫu thuật ngực. Tình trạng viêm nhiễm này sẽ gây tắc nghẽn hoàn toàn tuyến sữa. Bên cạnh đó, các vấn đề như bất ổn nội tiết tố, thiếu máu và sót nhau thai cũng khiến nguồn sữa cạn kiệt hoàn toàn. Tình trạng sót rau trong tử cung khiến sữa mẹ không thể về.
2.6. Tác động của việc sinh mổ và thuốc điều trị
Ở những sản phụ phải phẫu thuật bắt con, do cơ thể không trải qua co bóp tử cung tự nhiên, tuyến sữa sẽ kích hoạt chậm hơn so với việc đẻ thường. Hơn thế nữa, tác động của thuốc giảm đau, các loại thuốc điều trị nhiễm trùng sẽ trực tiếp làm giảm khả năng tiết sữa.
3. Giải pháp khắc phục khi mẹ bị mất sữa sau sinh
Khi nhận thấy bản thân, bạn nên hãy lập tức thực hiện để khôi phục nguồn sữa dồi dào:
- Kích thích bằng việc cho bé bú đúng cách: Dù sữa ra rất ít hoặc không ra, hãy tiếp tục cho bé bú trực tiếp. Hãy đặt trẻ nằm nghiêng hướng vào mẹ, sao cho bụng con áp sát bụng mẹ đảm bảo trục tai, vai và hông của con thẳng hàng. Việc ngậm bắt vú đúng cách sẽ tạo ra kích thích mạnh mẽ lên hệ thần kinh, thúc đẩy việc giải phóng hormone Prolactin và Oxytocin.
- Chườm ấm và massage bầu ngực nhẹ nhàng: Trước mỗi cữ bú hoặc hút sữa, hãy đắp một chiếc khăn ấm quanh bầu ngực. Tiếp theo, hãy thực hiện các động tác vuốt nhẹ ngực theo vòng tròn hướng vào tâm. Cách làm này giúp làm giãn nở các ống dẫn sữa, thúc đẩy dòng sữa chảy đều.
- Uống đủ nước ấm mỗi ngày: Vì sữa mẹ có thành phần chứa đến 90% là nước, cho nên muốn khôi phục dòng sữa. Lượng nước cần thiết là từ 2 đến 2,5 lít hằng ngày, ưu tiên uống nước ấm để cơ thể dễ hấp thụ. Mẹ cứ chia nhỏ, uống đều trong ngày vừa hỗ trợ đắc lực cho thể trạng, vừa thúc đẩy nhà máy sản xuất sữa vận hành.
- Xây dựng thực đơn dinh dưỡng khoa học: Thực đơn của sản phụ cần phong phú các nhóm chất bao gồm đạm, đường, béo, chất xơ, vitamin và khoáng chất. Nên ưu tiên ăn những thực phẩm kích sữa như thịt bò, các loại rau xanh (rau ngót, rau mồng tơi, rau dền, rau khoai lang...), ngũ cốc, hạt chia, hạnh nhân. Đồng thời cần tránh tuyệt đối thực phẩm có hại như đồ ăn nhanh dầu mỡ, caffeine, rượu bia.
Tăng cường các thực phẩm kích sữa giúp gọi dòng sữa quay trở lại.
4. Làm sao để chủ động phòng ngừa mất sữa?
Nhằm hạn chế tối đa nguy cơ, sản phụ cần tuân thủ các biện pháp phòng ngừa sau:
- Cho bé bú ngay trong những giờ đầu sau sinh: Hãy áp dụng phương pháp da kề da với con và cho con bú ngay sau khi chào đời.
- Cho con bú cân bằng ở cả hai bên vú: Điều này đảm bảo cả hai bên ngực đều được kích thích.
- Chăm sóc sức khỏe tinh thần thật tốt: Chị em nên tâm sự với bạn đời và các thành viên trong gia đình, tránh tình trạng quá tải, stress.
- Vệ sinh bầu ngực sạch sẽ đúng cách: Hãy dùng nước ấm lau sạch bầu vú để phòng ngừa vi khuẩn xâm nhập gây viêm.
Nhìn chung, tình trạng mất sữa đột ngột hoàn toàn có thể cải thiện một cách khoa học. Chỉ cần sản phụ nắm vững lý do, phát hiện kịp thời các biểu hiện và đồng thời thực hiện các mẹo kích sữa, nguồn sữa dồi dào sẽ nhanh chóng quay trở lại. Bằng cách duy trì dinh dưỡng và tâm lý ổn định, hành trình nuôi con bằng sữa mẹ sẽ luôn trọn vẹn.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM