Suốt hành trình chín tháng mười ngày, việc theo dõi trọng lượng cơ thể đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Nhiều thai phụ thường cho rằng càng tăng nhiều cân thì con càng khỏe mạnh. Tuy nhiên, tình trạng mẹ bầu tăng cân nhanh và vượt mức khuyến nghị có thể dẫn đến nhiều hệ lụy không tốt cho cả mẹ lẫn bé.
1. Tình trạng mẹ bầu tăng cân nhanh và tiêu chuẩn đánh giá đúng
Để xác định tình trạng cân nặng hiện tại, các sản phụ cần căn cứ vào chỉ số khối cơ thể (BMI) trước khi mang thai. Khuyến nghị cụ thể về mức tăng trưởng trọng lượng tiêu chuẩn như sau:
- Với những mẹ bầu gầy trước thai kỳ (chỉ số BMI dưới 18,5): Mức tăng lý tưởng dao động từ 12,5 đến 18 kg.
- Đối với thai phụ có mức cân nặng cân đối trước khi mang thai (chỉ số BMI từ 18,5 đến 24,9): Mức tăng hợp lý là từ 11,5 đến 16 kg.
- Với những chị em bị thừa cân trước thai kỳ (chỉ số BMI từ 25 đến 29,9): Chỉ nên tăng từ 7 đến 11,5 kg.
- Với phụ nữ thuộc nhóm béo phì trước khi có thai (chỉ số BMI lớn hơn 30): Mức tăng khuyến nghị chỉ từ 5 đến 9 kg.
Thông thường, vào 3 tháng đầu thai kỳ, thai phụ chỉ cần tăng khoảng 1 kg. Giai đoạn tiếp theo ở 3 tháng giữa sẽ tăng từ 4 đến 5 kg và 3 tháng cuối là khoảng 6 kg. Nếu cân nặng vượt qua các cột mốc này quá nhiều, đó chính là dấu hiệu của hiện tượng tăng cân nhanh.
Thang đo trọng lượng chuẩn giúp kiểm soát tình trạng mẹ bầu tăng cân nhanh.
2. Tại sao mẹ bầu tăng cân nhanh và các yếu tố tác động chính
Nhiều nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này, được chia thành hai nhóm chính bao gồm sự thay đổi sinh lý tự nhiên và thói quen sinh hoạt hằng ngày.
2.1. Yếu tố thay đổi hormone cùng sự hấp thu năng lượng của cơ thể
Có nhiều nguyên nhân khiến mẹ bầu tăng cân trong thai kỳ, trước hết phải kể đến sự biến động của nội tiết tố, đặc biệt là progesterone. Sự gia tăng của progesterone có thể làm chậm quá trình chuyển hóa năng lượng, qua đó kích thích cảm giác thèm ăn và khiến lượng mỡ dự trữ tăng lên ở mức cao hơn.
Đồng thời, khi mang thai, khả năng đáp ứng insulin của cơ thể được ghi nhận có thể giảm khoảng 40% đến 60%, tạo điều kiện để năng lượng được tích lũy dưới dạng chất béo thay vì sử dụng cho các hoạt động hằng ngày.
Không chỉ do sự thay đổi chuyển hóa, trọng lượng cơ thể còn thay đổi do quá trình phát triển tự nhiên của thai nhi, đồng thời bao gồm nước ối, nhau thai, dây rốn, cũng như nguồn năng lượng dự trữ nhằm đáp ứng nhu cầu nuôi con bằng sữa mẹ sau sinh.
2.2. Khẩu phần dinh dưỡng chưa hợp lý và dư thừa năng lượng
Thói quen ăn uống chưa hợp lý của người mẹ là ăn quá nhiều tinh bột, đồ ngọt hoặc các món giàu chất béo bão hòa do tâm lý "ăn cho hai người". Hành vi ăn uống mất cân đối này dễ dẫn đến dư thừa calo, khiến cơ thể tích lũy mỡ thừa nhanh chóng mà chất dinh dưỡng lại không vào được thai nhi.
2.3. Tình trạng ít vận động trong thai kỳ
Tâm lý sợ ảnh hưởng đến thai nhi cùng sự uể oải, nhiều mẹ bầu lựa chọn nghỉ ngơi quá nhiều và hạn chế tối đa việc vận động. Hành vi ít vận động này làm giảm khả năng tiêu hao năng lượng, khiến lượng calo dư thừa không được giải phóng và chuyển hóa trực tiếp thành cân nặng tích tụ.
3. Tác hại đáng lo ngại nếu mẹ bầu tăng cân nhanh quá mức
Tình trạng thừa cân mất kiểm soát không đơn thuần là câu chuyện thẩm mỹ, mà nó còn tiềm ẩn hàng loạt rủi ro nghiêm trọng về mặt sức khỏe cho cả sản phụ lẫn em bé.
3.1. Những rủi ro sức khỏe mẹ bầu có thể gặp khi tăng cân quá nhiều
Việc tăng cân quá nhanh trong thai kỳ, mẹ bầu có thể đối mặt với các bệnh lý liên quan đến thai kỳ như tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp và tiền sản giật. Các vấn đề sức khỏe này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ mà còn làm tăng nguy cơ phát sinh biến chứng trong quá trình mang thai và sinh nở.
3.2. Tác động của việc tăng cân quá mức đến em bé
Việc tăng cân quá mức trong thai kỳ làm gia tăng khả năng thai nhi phát triển quá lớn, được xác định khi cân nặng thai nhi từ 4.000 g trở lên. Tình trạng này có thể khiến quá trình sinh nở gặp nhiều khó khăn, qua đó làm tăng nguy cơ can thiệp sinh mổ và kéo dài thời gian hồi phục. Ngoài ra, trẻ sinh ra từ mẹ bị đái tháo đường thai kỳ cần được theo dõi sức khỏe lâu dài do có nguy cơ cao hơn mắc béo phì hoặc đái tháo đường type 2 sau này.
Những hệ lụy sức khỏe nguy hiểm đối với em bé sơ sinh khi người mẹ tăng cân vượt ngưỡng chuẩn trong thai kỳ.
4. Cách kiểm soát cân nặng trong thai kỳ an toàn
Để giảm nguy cơ tăng cân quá mức trong thai kỳ, mẹ nên chủ động xây dựng lối sống lành mạnh.
4.1. Điều chỉnh thực đơn phù hợp trong thai kỳ
Nếu cân nặng tăng nhanh hơn khuyến nghị, mẹ cần điều chỉnh chế độ ăn uống. Ưu tiên những thực phẩm giàu dinh dưỡng như rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, thịt nạc và cá để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng. Bên cạnh đó, cần giảm thức ăn nhanh, món chiên rán nhiều dầu mỡ, bánh kẹo ngọt và nước ngọt có ga. Chia khẩu phần thành 5 - 6 bữa nhỏ trong ngày, đồng thời duy trì thói quen ăn chậm và nhai kỹ, có thể giúp kiểm soát lượng thức ăn tiêu thụ. Bên cạnh đó, mẹ nên duy trì lượng nước phù hợp khoảng 2 - 2,5 lít/ngày để hỗ trợ chuyển hóa và hạn chế cảm giác thèm ăn.
4.2. Vận động an toàn theo thể trạng của mẹ bầu
Khi được bác sĩ cho phép, thai phụ có thể các hoạt động thể chất nhẹ nhàng. Những hoạt động như đi bộ hoặc yoga thai kỳ góp phần duy trì cân nặng hợp lý, đồng thời còn cải thiện tâm trạng, tăng cường sức khỏe và chuẩn bị thể lực cho quá trình sinh nở.
4.3. Duy trì giấc ngủ, tinh thần và theo dõi thai kỳ
Ngoài dinh dưỡng và luyện tập, việc ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái góp phần duy trì sức khỏe tổng thể. Mẹ nên giữ tinh thần thoải mái, tránh lo âu kéo dài và bảo đảm thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Bên cạnh đó, duy trì lịch khám thai định kỳ giúp bác sĩ đánh giá quá trình mang thai, từ đó kịp thời điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt nếu cần.
Thấu hiểu những băn khoăn của mẹ trong suốt thai kỳ, việc lựa chọn nguồn dinh dưỡng phù hợp cho bé yêu sau khi chào đời cũng là một trong những ưu tiên của nhiều gia đình. Nhằm tiếp tục duy trì lợi ích da kề da, Glico ICREO Balance Milk (Sữa Glico số 0) dành cho trẻ từ 0 - 12 tháng tuổi mang đến hệ dinh dưỡng cân đối, được nghiên cứu phù hợp với khả năng hấp thu của trẻ. Đây là dòng sữa bột trẻ em được bổ sung Axit palmitic liên kết ở vị trí beta (OPO) cùng chất xơ GOS, góp phần phát triển lợi khuẩn đường ruột (Bifidus & Axit Lactic), hỗ trợ quá trình tiêu hóa, góp phần giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa.
Đồng thời, dòng sữa còn bổ sung 5 loại Nucleotides đồng hành cùng sự phát triển của hệ tiêu hóa, kết hợp cùng Beta-carotene (tiền vitamin A) đồng hành cùng sức khỏe miễn dịch của trẻ. Một điểm nổi bật khác là tiền tố DHA (axit Alpha-linolenic) độc quyền chiết xuất từ dầu hạt tía tô xanh Nhật Bản có nguồn gốc từ thực vật, được cơ thể chuyển hóa thành DHA phục vụ nhu cầu phát triển của trẻ, hỗ trợ sự phát triển của trí não và thị lực. Nhờ vị nhạt mát giống sữa mẹ cùng hàm lượng đường lactose chỉ 10,3%, dòng sữa hỗ trợ bé thích nghi dễ dàng trong giai đoạn chuyển đổi. Ngoài ra, công nghệ khử muối độc quyền hỗ trợ giảm khoáng chất dư thừa, hỗ trợ giảm áp lực lên hệ thận của trẻ.
Tóm lại, việc tăng cân quá nhanh trong thai kỳ đòi hỏi mẹ bầu cần theo dõi sát sao hơn. Chủ động xây dựng lối sống lành mạnh cùng theo dõi sức khỏe thường xuyên giúp mẹ chăm sóc tốt sức khỏe của bản thân và em bé trong suốt thai kỳ.
DANH MỤC THÔNG TIN THAM KHẢO HỮU ÍCH