Rất nhiều mẹ phân vân rằng khi nào hệ miễn dịch của trẻ hoàn thiện. Hàng rào miễn dịch của con dần dần hoàn chỉnh hơn khi trẻ được 3-4 tuổi. Trước giai đoạn này, con có thể trải qua giai đoạn "khoảng trống miễn dịch" kéo dài từ khoảng 6 tháng đến 3 tuổi. Để hỗ trợ phát triển hệ đề kháng cho bé, cha mẹ nên quan tâm bổ sung dinh dưỡng cân đối và đầy đủ cho bé, đảm bảo con ngủ đủ giấc, cho con vận động thường xuyên…
Trong lúc chăm sóc bé nhỏ, không ít cha mẹ thắc mắc khi nào hệ thống đề kháng của con hoàn thiện. Để hiểu rõ hơn về quá trình hoàn thiện hệ đề kháng của con, cũng như cách giúp con phát triển sức miễn dịch khỏe mạnh, cha mẹ hãy cùng nhau tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Hiểu về cách hoạt động của hệ đề kháng ở bé
Hệ miễn dịch là hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước những tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng... và các yếu tố môi trường độc hại khác. Theo MSD Manuals (nguồn tài liệu y khoa toàn diện và lâu đời nhất thế giới) và PubMed Central (PMC - kho lưu trữ toàn văn miễn phí các tài liệu tạp chí y sinh học và khoa học đời sống tại Thư viện Y khoa Quốc gia thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH/NLM)), cách vận hành đề kháng của trẻ được chia thành 2 loại:
-
Miễn dịch bẩm sinh: Đây là hệ thống miễn dịch bé có được nhờ vào lượng kháng thể IgG nhận được từ mẹ trong giai đoạn bào thai và qua sữa mẹ. Thế nhưng, "lá chắn" bảo vệ này không mang lại sức đề kháng lâu dài và sẽ giảm mạnh sau vài tháng trẻ chào đời.
-
Miễn dịch đáp ứng: Loại miễn dịch này được hình thành khi cơ thể tiếp xúc với kháng nguyên - tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus. Điểm đặc biệt của loại miễn dịch này là có tính đặc hiệu, tức là nhận diện và chống lại đúng loại tác nhân gây bệnh. Khi đã gặp 1 lần, cơ thể sẽ ghi nhớ để lần sau đưa ra phản ứng miễn dịch nhanh và hiệu quả hơn.
2. Khi nào hệ thống đề kháng của trẻ hoàn thiện?
Hệ đề kháng của bé sẽ được hoàn thiện sau giai đoạn 3-4 tuổi, khi trẻ có thể tự sản sinh kháng thể để chống lại các bệnh nhiễm trùng. Trước giai đoạn này, trong giai đoạn "khoảng trống miễn dịch" từ 6 tháng đến 3 tuổi, hệ đề kháng của bé còn non nớt, chỉ có được sự bảo vệ thụ động từ kháng thể của mẹ truyền sang.
Chi tiết hơn, quá trình phát triển sức đề kháng ở bé sẽ diễn ra như sau:
-
Khi mới sinh: Con được bảo vệ bởi hệ miễn dịch thụ động, bao gồm kháng thể nhận từ mẹ qua nhau thai trong thai kỳ và qua sữa mẹ sau sinh (theo thông tin từ PMC).
-
Sau 6 tháng tuổi: Lượng kháng thể IgG từ mẹ truyền sang giảm dần, tạo ra giai đoạn "khoảng trống miễn dịch".
-
Từ 3 - 4 tuổi trở đi: Hệ đề kháng của trẻ bắt đầu phát triển hoàn thiện hơn, có khả năng tự sản xuất đầy đủ các kháng thể cần thiết để chống lại tác nhân gây bệnh.
Từ đó có thể thấy, từ 6 tháng đến 3 tuổi là giai đoạn hệ thống đề kháng thụ động của con dần suy yếu, trong khi miễn dịch chủ động vẫn chưa hình thành vững chắc. Do đó, đây là khoảng thời gian con dễ nhạy cảm với các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, viêm đường hô hấp hoặc dị ứng. Lúc này, cha mẹ nên chủ động tìm cách hỗ trợ tăng cường hàng rào miễn dịch cho con.
3. Cách bảo vệ và tăng cường hệ đề kháng cho con
Khi đã có câu trả lời cho băn khoăn khi nào hệ đề kháng của con hoàn thiện, mẹ hãy tham khảo một số cách bảo vệ và tăng cường đề kháng cho con như cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa, bổ sung dinh dưỡng cân đối, cho con thường xuyên vận động, ngủ đủ giấc... Chi tiết như sau:
3.1. Nâng cao sức khỏe hệ tiêu hóa
Có đến 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột. Bởi vậy, việc giữ cho đường ruột của bé luôn khỏe mạnh là yếu tố quan trọng giúp con củng cố đề kháng để phát triển khỏe mạnh từ những năm đầu đời.
Để hỗ trợ hệ tiêu hóa của bé hoạt động tốt, Tổ chức Y tế Thế giới WHO khuyến nghị mẹ nên bắt đầu cho trẻ ăn dặm khi con tròn 6 tháng tuổi (180 ngày tuổi). Đồng thời, theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, mẹ nên xây dựng chế độ ăn bổ sung phù hợp với lứa tuổi của con, nâng dần lượng thức ăn và độ đặc giúp bé dễ dàng làm quen. Song song, mẹ đừng quên cho bé uống sữa đầy đủ vì đây là nguồn cung cấp năng lượng và dưỡng chất thiết yếu cho con.
Trường hợp cơ địa mẹ ít sữa hoặc vì lý do y khoa mà không thể cho bé bú sữa mẹ, mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn giải pháp dinh dưỡng phù hợp. Mẹ có thể chọn sữa chứa các dưỡng chất hỗ trợ nuôi dưỡng đường ruột khỏe mạnh, hỗ trợ trẻ êm bụng và củng cố miễn dịch đường ruột như chất béo sữa tự nhiên Milk Lipid Complex (MLC), dưỡng chất HMO (Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides) và lợi khuẩn Probiotics. Đây là những dưỡng chất giúp mang lại năng lượng và hỗ trợ tiêu hóa, giúp xây dựng hệ miễn dịch khỏe mạnh, bảo vệ bé theo cơ chế 3 "tầng" đề kháng:
-
Hình thành lớp khiên bảo vệ, giúp ngăn vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột. (*)
-
Giúp nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh, hình thành môi trường ức chế hại khuẩn. (**)
-
Thúc đẩy sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên và hỗ trợ bé giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột. (***)
Khi con sở hữu hệ tiêu hóa khỏe mạnh, bụng con êm hơn, góp phần hấp thu dinh dưỡng hiệu quả. Một đường ruột khỏe còn góp phần tăng cường miễn dịch và hỗ trợ miễn dịch tự nhiên cho con, bởi có đến 70% hệ miễn dịch của cơ thể nằm tại đường ruột.
Ngoài ra, mẹ cũng có thể chọn sữa chỉ trải qua 1 lần xử lý nhiệt nhằm giúp bảo toàn nguồn đạm tự nhiên mềm nhỏ, giúp con tiêu hóa tốt hơn, bụng êm hơn và giảm các vấn đề rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, táo bón hay chướng bụng. Đi kèm đó, hương vị sữa cũng nên thanh nhạt để hỗ trợ con dễ làm quen.
>> Đọc ngay: Sữa Friso Pro có gì mà giúp trẻ êm bụng, ngủ ngon, không quấy khóc nữa?
3.2. Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và cân đối
Dinh dưỡng là một trong những yếu tố góp phần giúp trẻ khỏe mạnh và phát triển thuận lợi. Vì chỉ khi được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng thì cơ thể trẻ mới có khả năng sinh đủ năng lượng, sản sinh tế bào miễn dịch và kháng thể.
Để được như thế, với con từ 6 tháng tuổi trở lên, mẹ cần thiết lập cho con chế độ ăn uống với 4 nhóm chất gồm: chất đạm (thịt, cá,...), tinh bột (gạo, ngũ cốc,...), chất béo (dầu thực vật, mỡ động vật,...), vitamin và khoáng chất (rau xanh, trái cây). Thêm vào đó, thực đơn cần có đa dạng món ăn để bổ sung nhiều dưỡng chất thiết yếu và hỗ trợ trẻ ăn uống ngon hơn.
3.3. Các biện pháp khác
Sau khi đã nắm được khi nào hệ đề kháng của trẻ hoàn thiện và nắm các biện pháp cơ bản, dưới đây là các giải pháp bổ sung mẹ có thể áp dụng để tiếp tục hỗ trợ củng cố miễn dịch cho con:
-
Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc: Thiếu ngủ có thể khiến hệ đề kháng của trẻ yếu đi, làm giảm tế bào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh tấn công cơ thể. Vì thế, mẹ cần giúp cho con ngủ đủ giấc để con phát triển khỏe mạnh. Cụ thể, số giờ ngủ trong ngày của trẻ ở từng độ tuổi như sau: 18-20 giờ/ngày với trẻ sơ sinh, 12-13 giờ/ngày với trẻ mới biết đi và 10 giờ/ngày với trẻ học mẫu giáo.
-
Vận động thường xuyên: Theo nghiên cứu được công bố trên PMC "Physical activity in asthma control and its immune modulatory effect in asthmatic preschoolers", việc tập thể dục thường xuyên có thể giúp củng cố miễn dịch. Vì thế, để khuyến khích con vận động thường xuyên hơn mẹ có thể cùng con tham gia các hoạt động thể chất đơn giản, phù hợp với lứa tuổi như đi bộ, đạp xe,...
-
Giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống xung quanh trẻ: Vệ sinh cơ thể hằng ngày cho con góp phần ngăn ngừa vi khuẩn hình thành và tấn công trẻ. Với con lớn, mẹ nên hình thành cho con thói quen rửa tay với xà phòng trước và sau khi đi vệ sinh hoặc vui chơi, vận động ngoài trời. Bên cạnh đó, môi trường sống xung quanh trẻ cũng cần được đảm bảo trong lành, sạch sẽ để hạn chế nguồn bệnh.
4. Trả lời câu hỏi thường gặp
Ngoài "khi nào hệ miễn dịch của con hoàn thiện?", các mẹ cũng có câu hỏi như:
4.1. Thời điểm nào con dễ bị ốm vặt?
Bé có thể bị ốm vặt trong 6 tháng đến 3 tuổi - giai đoạn xảy ra "khoảng trống miễn dịch". Bên cạnh đó, con cũng có thể bị ốm vặt vào thời điểm giao mùa (thời tiết thay đổi) hoặc khi con mới đi nhà trẻ, đi học.
4.2. Nên cho con ăn trái cây gì để hỗ trợ củng cố miễn dịch?
Để giúp tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ, mẹ có thể thêm vào thực đơn hằng ngày các loại trái cây giàu dưỡng chất như kiwi, cam, bưởi, đu đủ... Bằng cách cho bé ăn trực tiếp, làm sinh tố mát lạnh hay trộn salad thanh mát, mẹ vừa giúp bé thay đổi khẩu vị, vừa giúp con ăn ngon miệng hơn.
Đến đây, chắc hẳn mẹ đã có lời giải đáp cho băn khoăn khi nào hệ đề kháng của trẻ hoàn thiện. Với những giải pháp củng cố đề kháng gợi ý trên, hy vọng mẹ có thể xây dựng cho con "lá chắn" đề kháng vững vàng để con yêu luôn khỏe mạnh, tràn đầy năng lượng khám phá thế giới xung quanh.