/ 30
JIMENA MUÑOZ, AMIGA DE ALFONSO VI 31 MENÉNDEZ PIDAL, R., El Romanz del lnfant García, en Obras, 11, Historia yepopeya, Madrid 1934. -La España del Cid, 7 .• ed. Madrid 1979, 2 vols.MONTERO DÍAZ, S., Colección diplomática de San Martín de]ubia, Santiago 1935, 156 pp. PÉREZ BUSTAMANTE, R., Señorío y vasallaje en la1 Arturia1 de Santillana (ss. XIII-XIV), Santander 1978, 244 pp.QUINTANA PRIETO, A., Jimena Muñiz, madre de doña TereJa de Portugal, en «Revista portuguesa de historia», 12 (1969) 223-260. Reproducido en TemaJ BercianoJ, Ponferrada, 1983, III, 213-2 54. REILLY, Bernard F., The Kingdom of León Ca1til/a under Alfonso VI (1065-1109), Princeton, N.J. (USA), 1988, :XX-406 pp. Notar que esta obra la he conocido después de redactado este trabajo, que queda inmutado. ROBERT, U., État des monastereJ espagno/s de l'ordre de Cluny aux XIII-XV siecles, en BRAH, 20 (1892) 321-431. SALAZAR ACHA, J. de, Una Familia de la alta edad media: 101 Vela1 y su f'ealidad historica, en «Estudios genealógicos y heráldicos» 1, Madrid 1985, 19-64. SANDOV AL, Fray P. de, Historia de los reyes de Castilla y de León, 2 _. ed. Madrid 1 792 (1! ed. Pamplona 1615). SERRANO, L., OSB, El Obispado de Bu,.gos, 3 vols., Madrid 1935. SERRANO SANZ, M., Cartulario de Santa María del Puerto (Santoña), en BRAH, 73 (1918) 420-442, 74 (1919) 19-34, 224-243, 323-355, etc. -Cronicon Villarense. Liber regum, en BRAEsp., 6 (1919) 192-220.SOTA, Francisco, OSB, Crónica de los Principe1 de Asturias y de Cantabria, Madrid1681. (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
APÉNDICE DOCUMENTAL A.TEXTOS HISTÓRICOS1)Inés de Aquitania, primera e1po1a de A/fon10 VI«Anno 1069 coenobium Sancte Mariae de Karitate incohatum est ... His diebus Hildefonsus, rex Hispanorum, duxerat filiam Guidonis, comitis ducis Aquitanorum, quam habuit de Mateode, uxore suprascripta. Pro qua re extitit causa et contentio de lege Romana. Quam legem Romana voluit introducere in Hispaniam, et Toletanam mutare. Et ideo fuit factum bellum inter duos milites, et falsitate fuit vicrus miles ex parte Francorum. Anno 1070 domnus Guaterius abbas dormivit in pace, V. Idus Maii» (Chronicon Sancti Maxentii sive Ma//eacen1e, ed. Bouquet, en Recueil deJ historienJ deJ Gaules et de la France, XI, Paris 1876, pp. 216-221. La primera ed. en: Ph. Labbe SI, Nova Bihliotheca Manu1criptorum, 11, Paris c. 1650, pp. 207 ss.). 2)El papa Gregorio VII reprende la conducta matrimonial de Alfonso VI«At nunc, comperto quod diabolus tuae saluti, et omnium qui per te salvandi erant, more suo invidens, per membrum suum, quemdam Robertum pseudomonachum, et per antiquan adiutricem suam, perditam feminam, viriles animos tuos a recto itinere deturbavit ... , nunc confundimur, erubescimus et contristamur ... Remove a te quantocitius consiliarios falsitatis ... Non te a salutaribus monitis arque institutis nostris incestae mulieris amor abripiat ... Vires resume, illicitum connubium, quod cum uxoris cuae consanguínea inisti, penitus respue» (GREGORIO VII, Epi1tola a A/fonio VI, fecha 27 junio 1080, ed. J.Migne, PL, 148, 604-606. E. Ca1par, Da1 RegiJter Gregon VII, en MGH, en 8.º, Epistolae selectae, 11, Berlín 1920. D. MANSILLA, La Documentación pontificia ha1ta Inocencio III {Monumenta Hispaniae Vaticana, S. Reg., 1), Roma-Burgos 1955, 33-34. Este autor le asigna la fecha, Ceprano, 27 junio 1080, por su posición en elRegistro Vaticano. Otras ediciones en las colecciones conciliares de la Iglesia).3)Teresa, reina de Portt,ga/, hija ilegítima«Qui etiam (Alfonso VI) Toletum, maximam urbem eorum, suo subiugavit imperio. Hic filiam Roberti ducis Burgundiorum duxit in uxorem, nomine Constantiam, de qua suscepit filiam, quam in matrimonium dedit Raimundo comiti, qui comitatum trans Ararim tenebat. Alteram filiam, sed non ex coniugali choro natam, Ainrico, uni filiorum filii eiusdem ducis Roberti, dedit. Hosque ambos in ipsis finibus Hispaniae contra (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
JIMENA MUÑOZ, AMIGA DE ALFONSO VI 33 Agarenorum collocavit impetum» (Ex HiJtoriae Francicae fragmento, ab Hugone Florianen1i Monacho 1cripto, ed. Fr. Du Chesne, Historiae Francorum Scriptores coaetanei, IV, Paris 1636-1649, p. 88; ed. Bouquet, Recueil des historiens des Gaules et de la France, XII, Paris 1877, p. 2). 4)Teresa, reina de Portugal, era hija ilegítima«Sobre codo es de saber que el rey don Alfonso (VI), de noble memoria,mientras que él viviese, de una manceba, pero bien noble, había engendrado una fija llamada Theresa, la qual él había ayuntado en matrimonio a un conde llamado Enrique, que venía de la noble e real sangre de Francia» ( Crónica1 anónimas de Sahagún, 25, ed. A. Ubieto Artera, Zaragoza 1987, p. 38. Ed. R. Escalona, Historia de Sahagún, p. 306, cap. 21). 5)Erposa1 legítima1 y concubinas de Alfon10 VI«Hic habuit quinque uxores legitimas: primam Agnetem, secundam Constanciam reginam, ex qua genuit Urracam reginam, coniugem comitis Raimundi, de qua ipse genuit Sanciam et Adefonsum regem; tertiam Bertam, Tuscia oriundam, quartam Elisabeth, ex qua genuit Sanciam, coniugem comitis Roderici, et Geloiram, quam duxit Rogerius, dux Siciliae; quintam Beatricem, quae, mor(uo eo, repedavit in patriam suam. Habuit etam duas concubinas, tamen nobilissimas: priorem Xemenam Munionis, ex qua genuit Geloiran, uxorem comitis Raimundi Tolosani, patris ex ea Adefonsi Iordanis, et Tarasiam, uxorem Henrici comitis, patris ·ex ea Urracae, Geloirae et Adefonsi. Posteriorem nomine Ceidam, filiam Abenabeth, regis Hispalensis, quae baptizata Elisabeth fuir vocata, ex hac genuit Sancium, qui obiit in lite de Ocles» (PELAYO OBISPO DE ÜVIEDO, Chronica regum, ed. Flórez, en ES, t. 14, 474-475. Ed. E. Sánchez Alonso, Madrid 1924, p. 86).6) Águeda de Normandía, prometida de Alfonso VI«Porro Agacha, regis ( Guillemli 1) filia, quae prius fuerat Heraldo desponsata,postmodum Amfurcio (Adefonso), regi Galliciae, per procos petenti, missa est desponsanda. Sed quae priori sponso ad votum gavisa non est, secundo sociari valde abominata ese. Anglum viderat et dilexerat, sed Ibero coniungi nimis metuit, quem nunquam perspexerat... Oravit et exaudita est, oniterque virgo defuncta est» (ORDERICO VITALIS, Historia ecclesiástica, V, 13: PL 188, 414 A). 7)Águeda la prometida«Alterius (Agathae) quae Aldefonso, Galliciae regi, per nuncios iurata, vigineam mortem impetravit a Deo. Repertus in defunctae genibus callus, crebrarum eius orationum index est» (GUILLERMO DE MALMESBURY, De Gestis regum Anglorum, 111, 276: PL 179, 1253 A). 8)Elia.r, conde de Le Mans, se ca1a con InéJ, antigua esposa de Alfon10 VI«Defuncta coniuge sua (Matilde), coelibem vitam actitare renuit, sed Agnecem, filiam Guillelmi, Pictavorum duc�s, relictam Hildefonsi senioris, Galliciae (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
34 JOSÉ M! CANAL SÁNCHEZ-PAGÍN regis, uxorem duxit. Celebres nuptias cum ingenti tripudio perpetravit, sed sequenti anno, multis lugentibus, obiit» (ORDERIC0 VITALIS, Hist. ecc/., X, 14: PL 188, 7'57 A). 9)Teresa, reina de Portugal, hija ilegítima«lpsa aucem Tarasia erat filia regis domini Adefonsi, sed non de legitima sed deconcubina, valde tamen a rege dilecta nomine Xemena Munionis, quam rex, dilectionis et honoris causa, dedit maritatam Henrico comiti, et dotavit eam magnifice, dans Portugalensem terram iure hereditario» (Chronica AdefonJi lmperatoris, ed. L. Sánchez Belda, Madrid 1950, p. 58, núm. 73 Ed. Flórez, en ES, t. 21, p. 347, núm. 29). 10)Mujeres de Alfonso VI«Este rei don Alfonso priso muller la Caida, qui era sobrina d'Avenalfage, ebaptizola e fo cristiana, e tovo en ella filio al ifant don Sancho, al que dixieron Sancho Alfonso. Pues lo mataron moros en la batalla de Uclés. E pues ovo el rei don Alfonso otra muller qui ovo nomne Xemena Munnioz, et ovo en ella dos fillas. La ifant dona Alvira et la ifant dona Teresa» (Liber regum, ed. M. Serrano Sanz, Cronicon Villarense, en «Bol. R.A.H.» 6 (1919) 210. Texto escritoen el primer decenio del siglo XIII, del cual depende la Crónica general de España, delconde Barcelos, ed. D. Catalán, Madrid 1971, I, p. 314).B.R.EGEST0 DE ALGUNOS DOCUMENTOS RELATIVOS A JIMENA MUÑ0Z DECANTABRIA Y A SU FAMILIA1)1082, agosto 13.El conde Munio (González) dona al monasterio de Oña el monasterio de SanJuan de Ovilla (Valle de Mena) y las iglesias de San Juan de Boo y de San Esteban de Cudón (Torrelav�ga). Pub/.: DEL ALAM0, Oña, 1, p. 111, núm. 76. 2)1085, junio 22.Rodrigo Muñoz y su hermana Jimena Muñoz donan a Santa María del Puerto(Santoña) su heredad en Solórzano. Pub/.: SERRANO SANZ, Santa María del Puerto, p. 29, núm. 33. 3)1089, abril.El conde Fernando (Díaz de Oviedo) y su esposa Henderquina donan alpresbítero Juan Paláez dos monasterios en el valle del río Pionia (Pigüeña). Pub/.: FL0RIAN0, Be/monte, p. 6'5, núm. 4. 4)1103, marzo 7.El conde Rodrigo Muñoz y su esposa Teresa donan a Santillana del Mar suheredad en Villa Oreña. Pub/.: JUSUE, Santil/ana, p. 80, núm. 62. (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
JIMENA MUÑOZ, AMIGA DE ALFONSO VI 35 5)1113, diciembre 26.Doña Gontrodo (Mayor) Rodríguez dona al monasterio deJubia su heredad enTresancos. Pub/.: MONTERO, jubia, p. 69, núm. 19. 6) 111 7, julio 8.El magnate Fernando Fernández dona al monasterio de Cluny (Francia) suheredad en el monasterio de Ferreries (Lemos). Pub/.: BRUEL, C/uny, V. pp. 280-281. 7)1120, setiembre 20.Jimena Muñoz, junto con sus sobrinos, y por el alma de (sus padres) el condeMunio y la condesa doña Mayor, y por el alma de (su hermano) el conde Rodrigo, dona al monasterio de Cluny el monasterio de Santa Cruz de Castañeda. Pub/.: BRUEL, C/uny, V, pp. 302-304. 8)1121, marzo 4.La condesa Enderquina, esposa del conde Suario (Vermúdez), dona a la iglesiade Burgos su propia heredad, y la de su hermano Rodrigo Gutiérrez, en Tajadura. Puh/.: SERRANO, Burgoi, 111, p. 150, núm 81. 9)1125, febrero 27.El conde Pedro (Froilaz de Traba) y su esposa Mayor (Goncrodo) donan aJubiasu heredad en Tresancos, Némitos, etc. Pub/.: MONTERO, jubia, p. 76, núm. 30. 10)1125, marzo 24.La condesa Mayor Rodríguez, hija del conde Rodrigo y de su esposa Teresa,dona a Sahagún la mitad de Santa María de Pelechas, y toda su heredad en Villa Palacios (cerca de Burgos), que ella había recibido de sus padres. Pub/.: ESCALONA, p. 516, núm. 151. 11)1127, noviembre 4.La condesa doña Mayor, junto con su tía la infanta doña Jimena, dona a SantaEulalia de Castañeda (Espinosa de los Monteros, Burgos) unas heredades próximas a esa iglesia. Reg.: ARGÁIZ, Soledad, V. pp. 455 y 536 (Iglesias de Oña y de Espinosa). 12)1130,mayo17.El cónsul Malgradiense don Fernando, junto con su esposa la infanta Elvira y sushijos, dona a la iglesia de Astorga la heredad de Fenolio, cabe el río Orbigo, por el alma de sus padres. Reg.: B.N., MJJ. n. 4357 (siglo XVII), Indice de /ai eicriturai de la ig/eiia de A.Jtorga, donde se hace el siguiente regesto: «Donación a favor de dicha santa Iglesia (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
36 JOSÉ M! CANAL SÁNCHEZ-PAGÍN y su obispo don Alo, hecha por el cónsul don Fernando Malgradiense, por si y todos sus hijos, y su mujer la infanta doña Elvira, madre de estos, de la villa de Fenolio (Hinojo), cerca del río Orbigo, en tierra de Astorga, con todos sus términos, y pertenencias, que tuvo de sus padres y por otras adquisiciones, todo por remedio de su alma y (la de) sus parientes. Su fecha Nonas Maii, sub era quadragena octava et vicena, addita centena, preterita millena, que corresponde a 6 de mayo de 1130, reynando en Toledo y León don Alfonso (7.º de León). Confirmanla Monio Pelagii, mayordomo del rey, Joan Petri, Gutierre Eri, Diego Bermudi, Anaya Cidi, Martino Anaye, Pedro Didaci, el conde don Rodrigo, Osoriio Martini, et quasi todos los de aquella tierra: ommes fere illius terre etiam confirmant». 13)1130, enero 23.J imena Muñoz dona al monasterio de Oña sus heredades sitas entre Argomedoy Petralata. B. Real Academia de la Historia, Col. S. y C., 0-7, fol. 25 (siglo XVII), donde seda el siguiente regesto: «Sub Xti nomine et eius imperio. Ego Eximena Munioz nullo cogentis imperio, etc. Por el remedio de su alma y de sus padres, dona al monasterio de Oña toda su heredad que tiene en Argomedo usque in Petra Lata, in primis in Barcenilla illo solare ... Noto die X Kalendas februarii. Era 1173, año ab Incarnatione Domini 1130» (sic). Ver: ÜCEJA GONZALO, Isabel, Documentos del monasterio de Oña, ( 1032-1284), Burgos 1983, p. 40. La autora sugiere la fecha de 1131, pero posiblemente se trata de la era 1168 (MCLXVIII) que corresponde al año 1130, en vez de la era 1173 (MCLXXIII), que corresponde al año 1135. C. TEXTOS DOCUMENTALES1)1085, junio 22.Rodrigo Muñoz y su hermana Jimena Muñoz donan a Santa María del Puerto (Santoña) su heredad en Solórzano. B. AHN, Códices, 1001-B (s. xn/1), f. 20v.Puh/.: SERRANO SANZ, Santa Maria del Puerto, p. 29, n. 33.Sub Christi nomine et eius imperio. Ego denique Rodrig Munnioz de spontanea mea voluntate sic placuit inter me et mea germana domna Eissemena, sic donamus vel concedimus pro remedio anime nostre, quantum ad nos pertinet in ipsa villa que vocitatur Solorceno: hereditatem nostram ab omni integritate, ad regulam Sancte Marie de Portum, et ad vos, abbas Martinus. Et de una parte est ipsam hereditatem circa rigo de Navanna et de alia parte pumare de Peretiello, carrera antiqua que discurrir de hazas de felguera, et alio pumare que est a la Petrosa. Et ego Rodrigo Muniioz et mea germana domna Eissemena sic damus ad vos, abbas Martinus et ad fratres tuos, ipsam quartam partem, quod ad nos pertinuit. Sic donamus vel (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
JIMENA MUÑOZ, AMIGA DE ALFONSO VI 37 confirmamus ad vos, abbas Martinus et ad atrium Sancte marie semper virginis ab omni integritate, ut in ipsa regula serviat ac permaneat iure perpetuo. Quod si aliquis horno de hanc regulam ipsa hereditate iam superius dicta abstraere voluerit, aut ego Rodrico Munnioz aut ego Eissemena Munnioz, aut filiis aut neptis vel consanguinei, seu ex regia potestas, quisquis horno talia fecerit, pariet ipsa hereditate, vel ipsos pumares dupplacos vel triplatos cum fructibus suis ad ipsa regula Sancte Marie, vel ad abbate, et ad fratribus qui ibidem commoraverint in amorem Domini, et tres libras aureas, et ad regis terre 1111 libras aureas. Et hanc scripturam firmis fiat. Facta scriptura testamenti notum die, 11 feria, X kalendas iulii, in Era T. C.ª XX. III. Regnante rex Aldefonsus in regno. Et ego Rodrig Munnioz et EissemenaMunnioz, qui hanc scripturam traditionis vel venditionis fieri iussi, legente audivi etet de manu mea roborabi coram testes. Andres Miguellez, testis. Salvator Peitrez,testis. Petra Gonzalvez, testis.Petro Sangez Verviensis scripsit. 2) 1117, julio 8.Fernando Fernández,junto con su esposa la infanta E/vira AlfonJo, hija de Alfonso VI, dona a San Pedro de C/uny (Francia) la cuarta parte del monasterio de (Santa Maria de) Ferreira de Pantón, en tierra de Lemos (Lugo). A.Paris, B.N., Col. de Borgoña, 196, original.B.Ibídem, Cartulario B de Cluny (s. XII) f. 28.C.Ibidem, Col. Moreau, 283, f. 108.Publ.: A. BRUEL, Recueil deJ charles de Cluny, V, pp. 280-281.In nomine Dei omnipotentis, qui omnia ex nichilo creavit, Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen. Quia presentem vitam sine peccato transire non possumus, et ad vitam eternam, nisi mundi pervenire nequaquam valemus, iubet Dominus Iesus Christus ut peccata nostra elemosinis redimamus, et de his que possidemus thesaurum in celis faciamus, quo fur non appropiat, neque tinea corrumpit. Et Paulus apostolus: «Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes». Et Salomon: «Rdemptio anime divitie sue». Et in libro Thovi: «Melius est elemosinam dare quam thesaurum auri reponere». Et, «qui facit elemosinam saciabitur vita». In qua elemosina non pauperum spolia sed propria Deo fiunt grata, quonian non placer Deo illud munus quod alter letus accipit et alter tristis amittit. Sed illa est Deo grata elemosina, que ex propria exhihetur hereditate vel substancia, non que de aliena datur rapina. lgitur, in Dei nomine, ego Fernanz Fernanniz (sic), his et talibus doctus exemplis, necnon peccatorum meorum multitudine perterritus, et uxor mea infanta domna Gelvira, filia serenissimi regís Alfonsi, non coactus sed spontanea voluntate, placuit animo meo et predicte uxori mee, ut pro anima mea et anima patris mei Fernandi comitis, et anima uxoris mee, predicte infante, et pro animabus omnium aviorum et parentum meorum, facerem cartam vel testamentum, sicut et fado Deo (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
38 JOSÉ M.ª CANAL SÁNCHEZ-PAGÍN et beatis apostolis Perro et Paulo, ad monasterium de Cluniaco, ubi domnus Poncius abbas esse videtur, de hereditate mea propria, quam habeo de patre meo et de avibus (sic) meis, i ure hereditario, id est, quartam partem de monasterio de Ferreries, quod est positum in Gallecia, in terra de Lemos, iuxta Pantonem, totam quartam integram, sicut mihi competit, inter meos heredes, id est, casas, ecdesias, vineas, cerras, populatas et non populatas, totamque hereditatem, per ubicumque eam invenire potuerint, ut fratres de Cluniaco, in predicto monasterio de Ferreries commorantes, quiete et hereditario iure in perpertuum possideant, ut predictorum apostolorum intercessionibus et fratrum de Cluniaco orationibus, omnia peccata mea, et uxori mee et patri meo et matri mee et omnibus parentibus meis, indulgeat omnipotens Dominus. Amen. Nulli autem volumus fratres qui in Ferreries steterint servire nisi ad Cluniacum, sed abbas de Cluniaco ordinet et iudicet secundum ordinem suum sicut voluerit, et omnes qui post eum futuri sunt abbates, in secula seculorum. Amen. Si quis autem de gente nostra vel extranea aut alius aliquis venire temptaverit et hunc testamentum irrumpere voluerit, in primis cum his qui Deum tradiderunt et crucifixerunt in inferno in perpetuum ardeat, et pro testamento quod voluit infringere auri libras C. persolvat, et quod inde auferre voluerit pariat in duplum vel triplum. Et hoc testamentum plenam et perpetuam habeat firmitatem. Factum est autem hoc testamentum era M.ª C ª L ªVa_ VIII Idus Iulii, regnante Urraca regina cum filio suo Alfonso, Bernardo archiepiscopo in Tolero, apund sanctum Iacobum Didago secundo, apud Ovetum Pelagio episcopo, Petrus episcopus Lucensis, Didagus episcopus Auriensis. Ego Fernanz Fernandiz et uxor mea infanta Gelvira hoc testarnentum fieri rogavimus et manu propia roboravimus. Gomes Pelaiz confirmar. Ferrandus Menendiz confirmar. Petrus Ovequiz confirmar. Cutz Gonzalvi confirmar. Gonzalvus Assuriz confirmar. Citi testis et Beliti testis sumus et de manus nostras hoc roboravimus coram testes. 3) 1120, setiembre 20.jimena Muñoz, junto con sus sobrinas Sancha Roiz y Mayor Roiz, con los hijos de los condes Fernando y Enderquina, con el abad Pedro, por el alma del conde Munio y la de su esposa doña Mayor, por el alma del conde Rodrigo y por las almas de sus hermanos y hermanas, y por el alma del abad juan que junto con el conde Munio fundó este monasterio, dona a San Pedro de C/uny (Francia) el monasterio de Santa Cruz de Castañeda (Cantabria). B. París, B.N., Col. Moreau, 283, f. 113.Publ.: BRUEL·, Recueil, V, pp. 302-304.In nomine Domini et Salvatoris nostri Iesu Christi, quem iam venisse credimus pro salute hominis perditi, et iterum expectamus venturum ad iudicandum mun-(c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
JIMENA MUÑOZ, AMIGA DE ALFONSO VI 39 dum, audiant presentes et futuri seriem huius descriptionis. Congruum quippe est et acceptabile Deo omnipotenti, ut quandiu in hoc corpore sumus et a Domino peregrinamur, aliquid operemur pro remedio anime nostre, que, corpore deficiente, vitam expectat inmortalem. Reminisci debemus Psalmiste dicentis quoniam « Vanitas est omnis horno vivens». Certe, que vanitas maior esse potest, quam vivere cum labore et suo creatori in presentí non obedire et post ad inferni claustra descendere? Est etiam alia conditio ínter divites et pauperes constituta, quam pauperes in sua paupertate deficiunt. De divitibus scriptum est quia «Tesaurizant et ignorant cui congregant ea». Et iterum audivimus quia «Potentes potenter tormenta pacientur». Propterea ego Semena Monios, sicul cum sobrinis meis Sancia Roiz et Maior roiz, et cum filiis comitis Fernandi et comitisse domne Enderquine et cum abbate domno Perro, pro animabus nostris et pro animabus comitis Monionis et uxoris sue comicisse domne Maioris, et pro anima comitis Roderici, et pro animabus fratrum noscrorum et sororum nostrarum, et pro animabus omnium aliorum parentum nostrorum, in hoc monasterio et in aliis monasteriis quiescentium, et pro anima abbatis Ioannis, et omnium parentum suorum, qui fundavit istud monasterium, simul cum comite domno Monione, decrevimus facere hoc quod sequitur. Quoddam monasterium tenebamus iure hereditario Sancte Crucis consecratum, et in Castanneda, iuxta ripam Fluminis, quod vocatur Pisuenna. Nos ergo positi in Ispania, audivimus famam loci Cluniacensis et domni Poncii abbatis et sancte illius congregationis, qualiter constituti in Dei servido, sub disciplina regulari vivunt, et ad celestia sine tedio tendunt. Propterea ego domna Semena, cum supradictis sobrinis meis tam viris quam mulieribus concedimus monasterium suprascriptum Sancte Crucis de Castanneda, cum omni integritate sua, et quantum ad ipsum locum pertinet, hoc est, monasterium cum villis suis, et cum suis antiquioribus terminis, scilicet montibus, collibus, silvis, pratis pascuis, atque paludibus, cerras et vineas, cultas et incultas, ortos, molendinos, aquas, fontes, piscarias, introitus et exitus. Et sicut tenemus, ita de nostro iure tollimus et cartam testamenti facimus, et tradimus sacro altario beatorum apostolorum Petri et Pauli loci Cluniacensis, ita ut nullus ex nobis vel ex omni nostra progenie ibi partem aut rationem habeat vel requirat. Et ita damus istum locum, ut non intret ibi saio ne pro homicidio, neque pro fossaderia, neque pro angaria regis. Ita damus sacro altario suprascripto, et tibi domno Pondo abbati et fratribus Deo ibídem servientibus, ut et nos viventes mereamur longevam salutem cum remedio animarum nostrarum, et requiem sempiternam parentes nostri possideant. Vos autem exhortamur ut ab hodierna die et deinceps ipsum locum iure hereditario possideatis et habeatis licentiam de illo facere quodcumque volueritis. Quod si aliquis ex nostris vel extraneis, seductus mala cupiditate, in aliquo tempore hoc testamentum destruere voluerit, et hanc donationem irritam facere, pereat cum eis qui Dominum glorie crucifixerunt in eterna dampnatione, et pro damno temporali C libras auri persolvat, et quod facere ausus est nullo modo valeat, et testamentum presens roboretur in secula seculorum. Facca series huius scripture II feria, XII Kalendas octobris, era C. LVIII post M. (c) Consejo Superior de Investigaciones Científicas Licencia Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0)http://estudiosmedievales.revistas.csic.es
40 JOSÉ M.ª CANAL SÁNCHEZ-PAGÍN regnante regina Urraca in Legione et filio suo Ildefonso in Toleto, Bernardo archiepiscopo in Toleto, Didaco episcopo in Legione, Pelagio episcopo in Oveto, Petro episcopo in Palencia, Semeno electo in Burgis. Et Ego, Semena Monios, simul cum sobrinis meis suprascriptis, hanc cartam testamenti, postquam fieri iussimus et legere audivimus, manibus nostris signantes roboravimus. Comes Petrus Eldara (de Lara?) cf. Comes Suarius cf. Alfonso Fannis