Hầu hết các bậc phụ huynh khi nuôi con đến giai đoạn trẻ lên 2 đều phải đối mặt với tình trạng bối rối trước những thay đổi rõ rệt về cả nhận thức lẫn cảm xúc của trẻ. Giai đoạn phát triển này, vốn được gọi là "khủng hoảng tuổi lên 2", thực chất là một bước đi tất yếu trong tiến trình trưởng thành nhưng lại luôn gây ra nhiều sự mệt mỏi. Việc nắm bắt chính xác nguyên nhân của giai đoạn này sẽ giúp gia đình tìm được giải pháp tìm cách đồng hành cùng con vượt qua một cách nhẹ nhàng.
1. Khủng hoảng tuổi lên 2 là gì?
Về bản chất, khủng hoảng tuổi lên 2 là một giai đoạn phát triển quan trọng của trẻ. Đây là khoảng thời gian trẻ bắt đầu có nhu cầu tách khỏi sự phụ thuộc vào người lớn và khao khát muốn làm mọi thứ theo ý riêng. Chính những thay đổi sâu sắc từ bên trong này đã kéo theo hàng loạt phản ứng tâm lý khác biệt khiến không ít phụ huynh cảm thấy căng thẳng và mệt mỏi.
2. Giai đoạn này diễn ra khi nào?
Rất nhiều bậc cha mẹ thường băn khoăn không biết khi nào thì con mới hết bướng bỉnh. Thông tin tổng hợp cho thấy, giai đoạn khủng hoảng tuổi lên 2 thường bắt đầu xuất hiện từ khi bé được 18 tháng tuổi (hoặc thậm chí có thể sớm hơn) và kéo dài cho đến khi trẻ được 3 tuổi. Tuy nhiên, phụ huynh có thể yên tâm, các biểu hiện bướng bỉnh này sẽ tự động biến mất khi trẻ bước sang tuổi lên 3, lúc con đã hoàn thiện hơn về khả năng ngôn ngữ của bản thân. Nếu cha mẹ không biết cách ứng phó đúng đắn, tình trạng chống đối có thể ảnh hưởng lâu dài đến tính cách sau này.
3. Những nguyên nhân cốt lõi
Để có thể cảm thông với những hành vi ngỗ nghịch của con, trước hết cha mẹ cần nắm được các nguyên nhân phổ biến dẫn đến hội chứng này:
- Khao khát được độc lập: Trẻ 2 tuổi bắt đầu nhận thức mình là một bản thể riêng biệt có suy nghĩ và ý kiến riêng. Con cực kỳ muốn kiểm soát mọi thứ xung quanh như quét nhà, rửa rau, nhặt rau hay tự xúc ăn.
- Rào cản trong khả năng giao tiếp: Đây được xem là nguyên nhân lớn nhất gây ra sự ức chế ở trẻ. Dù trẻ đã có rất nhiều nhu cầu muốn nói ra nhưng khả năng ngôn ngữ còn hạn chế, chưa đủ từ ngữ để biểu đạt trọn vẹn. Khi cha mẹ không đủ kiên nhẫn lắng nghe, trẻ sẽ dễ nảy sinh cảm giác bị bỏ rơi.
- Chưa kiểm soát được cảm xúc: Ở độ tuổi này, khả năng kiểm soát cảm xúc không cao, con dễ bị cuốn vào nhiều cung bậc cảm xúc trái ngược trong ngày dẫn đến mệt mỏi và bùng nổ.
Chưa biết cách kiềm chế cảm xúc là một trong những căn nguyên cốt lõi khiến trẻ hay ăn vạ.
4. Biểu hiện rõ rệt của khủng hoảng tuổi lên 2
Khi trẻ đối mặt với khủng hoảng lên hai, con thường bộc lộ những hành vi và cảm xúc rất dễ nhận thấy:
4.1. Thường xuyên từ chối và phản đối
Trẻ liên tục phản ứng bằng cách lắc đầu phản đối, kể cả những việc quen thuộc như rửa tay, mặc quần áo hay đi tắm. Hành động này không hẳn là hành vi hỗn hào, mà là cách trẻ thu hút sự chú ý từ ba mẹ.
4.2. Ăn vạ, gào khóc vô cớ
Trẻ có thể bất thình lình nổi giận mà không có lý do rõ ràng. Từ việc đi dọc đường thích cái gì không được cho đến khi ở giữa quán ăn, nơi công cộng, trẻ sẵn sàng khóc lóc thảm thiết nhằm thách thức tính nhẫn nại của cha mẹ.
4.3. Có hành vi bạo lực
Do chưa biết cách giải tỏa cơn giận kết hợp với việc chưa kiểm soát được cảm xúc, trẻ có thể lao vào đánh đấm người khác khi không vừa ý hoặc khi tỏ ra khó chịu vì người lớn không hiểu ý.
4.4. Kén chọn thức ăn, khóc đêm
Nhiều bé bỗng nhiên lắc đầu khi đến giờ ăn. Lý do có thể bắt nguồn từ thay đổi khẩu vị hoặc do con quá mê chơi. Đi kèm với đó là tình trạng khóc đêm.
5. Cách xử lý khoa học giúp cha mẹ vượt qua khủng hoảng
Để đồng hành cùng con một cách nhẹ nhàng, cha mẹ cần áp dụng những nguyên tắc ứng xử khôn khéo dưới đây:
5.1. Luôn luôn giữ bình tĩnh
Khi trẻ bùng nổ cảm xúc, phản ứng quát mắng hay cao giọng hơn của cha mẹ chỉ giống như “đổ thêm dầu vào lửa”. Cha mẹ hãy tỏ vẻ ngạc nhiên, sững sờ rồi im lặng. Sự bình tĩnh của phụ huynh sẽ giúp trẻ hạ hỏa nhanh chóng. Nếu cần, hãy bế bé đến một góc yên tĩnh để con khóc chán rồi mới xử lý tiếp.
5.2. Gọi tên cảm xúc và lắng nghe con
Hãy khuyến khích con bày tỏ ý kiến của mình đồng thời giúp trẻ nhận biết, gọi tên cảm xúc. Chẳng hạn, cha mẹ có thể nói: “Mẹ hiểu con đang thất vọng vì chưa được ăn kẹo, nhưng chúng ta sắp đến giờ ăn cơm rồi.” Khi cảm xúc của trẻ được ghi nhận và thấu hiểu sẽ giúp trẻ bình tĩnh hơn.
5.3. Trao quyền lựa chọn và hạn chế từ “không”
Thay vì cấm đoán trực tiếp bằng từ "không", ba mẹ hãy đưa ra các phương án cho trẻ lựa chọn. Hãy khéo léo tôn trọng trong khuôn khổ ý kiến của con để con vừa được thỏa mãn cái tôi vừa không vi phạm nguyên tắc.
5.4. Đánh lạc hướng kịp thời
Ngay khi con có biểu hiện sắp nổi cơn ăn vạ, phụ huynh nên hướng sự quan tâm của trẻ sang điều khác thông qua những điều khiến con hứng thú. Chẳng hạn, ba mẹ có thể hỏi: “Con thấy chiếc xe màu đỏ ở đâu rồi?”.
5.5. Kiên định với các giới hạn
Cha mẹ cần thiết lập giới hạn nhất quán. Hãy bỏ qua những yêu cầu quá đáng để không tạo thói quen xấu. Khi con thể hiện hành vi tích cực, hãy kịp thời khen ngợi, động viên để làm chất xúc tác tốt.
5.6. Khuyến khích trẻ tự làm việc nhà
Hãy cho con cơ hội bắt chước hành động của người lớn phù hợp năng lực như tự xúc ăn, cùng mẹ lau nhà, nhặt rau. Đồng thời, việc chơi đùa cùng nhau sẽ củng cố kết nối tình cảm, giúp trẻ cảm thấy an toàn và giảm căng thẳng.
Dành cho con những cái ôm vỗ về giúp củng cố sợi dây liên kết và mang lại cảm giác an toàn cho trẻ.
Khủng hoảng tuổi lên 2 là một thử thách lớn nhưng cũng là dấu mốc chứng kiến con khôn lớn. Chỉ cần cha mẹ ứng xử linh hoạt và dịu dàng, hành trình này sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn bao giờ hết.
Có thể bạn quan tâm