Khi con yêu 13 tháng tuổi, hành trình khôn lớn của con có những biến đổi vượt bậc. Đây là khoảng thời gian trẻ hoàn thiện khả năng vận động, tập nói và tích cực tìm tòi khám phá vạn vật xung quanh. Để đồng hành cùng con bé một cách tốt nhất, ba mẹ cần chú ý theo sát các chỉ số thể chất để bé phát triển tốt, ít ốm đau, bệnh tật.
1. Cân nặng chuẩn theo WHO của các bé vào giai đoạn 13 tháng tuổi
Khi đạt đến độ tuổi này, cân nặng của trẻ không còn tăng nhanh như trước mà sẽ có xu hướng bình ổn hơn. Theo các số liệu tham chiếu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sự phát triển thể chất thường nằm trong các khoảng mốc phổ biến sau:
- Mức trung bình: Khoảng 9.5 đến 10.5 kg (hoặc từ 9.5 đến 10 kg theo bảng phân loại chi tiết).
- Khoảng dao động phổ biến: Từ khoảng 8 đến 12 kg.
- Đánh giá mức độ phát triển thể trạng cụ thể:
- Mức cân nặng thấp: Khoảng 8 kg.
- Mức cân nặng trung bình: Khoảng 9.5 đến 10 kg.
- Mức cân nặng cao: Khoảng 12 kg.
Mặc dù vậy, phụ huynh nên nhớ rằng bảng này chỉ mang tính chất tham khảo, không dùng để chẩn đoán hay kết luận tình trạng sức khỏe của trẻ. Khi sử dụng bảng cân nặng, điều cốt lõi là cân nặng cần được theo sát qua từng tháng, không nên chỉ nhìn vào một mốc duy nhất.
Đối chiếu cân nặng của trẻ 13 tháng tuổi với chuẩn WHO giúp ba mẹ đánh giá tốc độ tăng trưởng của con nhằm hỗ trợ con phát triển khỏe mạnh.
2. Tìm hiểu các kỹ năng vận động và nhận thức của trẻ ở tháng thứ 13
Trong giai đoạn này, con sẽ có nhiều tiến bộ về hoạt động hàng ngày như tập đi, leo trèo, cầm nắm đồ vật tốt hơn và bắt đầu hiểu các yêu cầu đơn giản từ cha mẹ. Các mốc phát triển tiêu biểu của em bé:
2.1. Kỹ năng vận động từ thô đến tinh linh hoạt
- Tập đi đứng vững vàng: Trẻ 13 tháng tuổi có thể tự đứng lên và bước đi khi bám vào những đồ vật cố định và vững chắc. Bên cạnh đó, nhờ đôi chân cứng cáp hơn, một số bé đã đi bộ vài bước mà không cần đến sự trợ giúp từ người lớn. Con có thể tự đi, đứng và di chuyển quanh nhà mà không cần cha mẹ trợ giúp.
- Thích leo trèo và khám phá: Trẻ bộc lộ rõ sở thích leo trèo để tự mình khám phá môi trường xung quanh.
- Sử dụng đôi tay thành thạo: Bé 13 tháng sử dụng tay khéo léo hơn, con thường có hứng thú cho đồ chơi vào thùng, sau đó lấy ra. Nhìn chung, con điều khiển tốt các ngón tay cho các vật dụng nhỏ xung quanh.
2.2. Khả năng nhận thức và xu hướng thể hiện sự tự lập
- Muốn thể hiện bản thân và sự tự lập: Bé yêu muốn thể hiện “cái tôi” và tính cách độc lập nhiều hơn trước. Vì đó, con thường cố gắng tự thực hiện thay vì nhờ cha mẹ trợ giúp.
- Biểu lộ đa dạng cảm xúc trong cuộc sống: Khả năng thể hiện tình cảm của con được bộc lộ rõ ràng hơn qua các trạng thái như vui, sợ hãi, giận dữ, buồn bã. Chẳng hạn, mỗi khi cha mẹ khen, bé sẽ cảm thấy vui vẻ và cười nhiều hơn; với món ăn hoặc đồ chơi không thích trẻ có thể cau mày và quay đầu đi.
2.3. Khả năng ngôn ngữ và nhu cầu tương tác với ba mẹ
- Nói bập bẹ kết hợp cử chỉ: Trẻ 13 tháng tuổi có thể ghép 3 - 4 từ trong một câu ngắn, ngữ điệu được thể hiện rõ ràng giống như đang trò chuyện. Khi cha mẹ hỏi một vấn đề, con sẽ sử dụng tiếng bập bẹ kèm theo các cử chỉ để trả lời hoặc thể hiện yêu cầu của mình. Bé thích trò chuyện với ba mẹ bằng tiếng bập bẹ, ê a thú vị cả ngày không chán.
- Phát âm các từ đơn giản: Bé thường cố gắng phát âm theo như “mẹ”, “nè” hoặc “ăn” khi nghe cha mẹ nói chuyện với bé. Thông thường, bé nói được các từ phổ biến như “cha”, “ba” hay “ma”. Hoạt động này giúp con luyện nghe và phát âm - tiền đề để phát triển khả năng ngôn ngữ của con.
- Luôn muốn cha mẹ chú ý, quan tâm: Bé có thể nhìn về phía cha mẹ mỗi lần muốn chơi hoặc khi được khen, thậm chí bé sẽ lên tiếng, vẫy tay hoặc kéo tay để được ôm và âu yếm. Đây là cách khéo léo để bộc lộ tình cảm khao khát sự chú ý từ cha mẹ.
3. Hướng dẫn cung cấp chất dinh dưỡng đúng cách cho con
Nhằm đảm bảo sự cân bằng thể chất, việc chăm sóc dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp bé phát triển tốt, ít ốm đau, bệnh tật. Ba mẹ nên phân chia thời gian ăn uống trong ngày một cách khoa học:
- Tần suất bữa ăn trong ngày: Bên cạnh 3 khẩu phần ăn chính, phụ huynh nên bổ sung từ 2 đến 3 bữa phụ cho con.
- Yêu cầu về thực phẩm: Khẩu phần ăn phải đảm bảo phong phú các nguồn thức ăn gồm rau củ, hoa quả tươi, ngũ cốc, các loại sữa và chất đạm.
Theo khuyến nghị, những thành phần chất thiết yếu cần có mặt trong thực đơn hàng ngày của con bao gồm:
- Bổ sung canxi: Canxi được cung cấp thông qua các thực phẩm như sữa, đậu phụ, bông cải xanh và rau lá xanh. Theo khuyến nghị, nhu cầu canxi của trẻ 13 tháng tuổi là khoảng 700 mg/ngày. Nếu chưa bổ sung nhiều thực phẩm giàu canxi khác, trẻ có thể cần khoảng 700 ml sữa mỗi ngày. Ngược lại, khi trẻ đã nhận đủ canxi từ thực phẩm, lượng sữa có thể điều chỉnh giảm tương ứng.
- Nguồn cung cấp sắt: Có thể bổ sung từ rau xanh, thịt bò và nhiều thực phẩm giàu sắt khác.
- Nguồn cung cấp chất xơ: Có thể bổ sung từ rau xanh, chuối chín và các loại đậu đã nghiền nhuyễn.
- Nguồn cung cấp chất đạm (Protein): Protein được cung cấp thông qua thịt, cá, trứng cùng các sản phẩm từ sữa.
- Bổ sung tinh bột: Có trong cơm, cháo, bún và phở.
- Bổ sung chất béo: Có thể bổ sung từ dầu ăn dành cho bé hoặc những loại bơ phù hợp.
Bổ sung đầy đủ chất xơ góp phần duy trì hoạt động tiêu hóa khỏe mạnh, qua đó xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối.
4. Cách chăm sóc răng nướu khỏe mạnh cho em bé 13 tháng
Bên cạnh dinh dưỡng, việc chăm sóc răng miệng cho bé 13 tháng tuổi cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe lâu dài của con. Để bảo vệ những chiếc răng non nớt, ba mẹ hãy ghi nhớ các nguyên tắc sau đây:
- Kiểm soát việc ăn uống vào buổi tối: Không nên cho trẻ bú mẹ, bú bình hoặc dùng nước ngọt, nước trái cây, bánh kẹo trước khi đi ngủ để giảm nguy cơ sâu răng.
- Giải pháp hỗ trợ giấc ngủ cho bé: Trong trường hợp bé cần mút một vật gì đó để dễ đi vào giấc ngủ, hãy cân nhắc dùng núm vú giả phù hợp.
- Làm sạch răng nướu sau khi bú trước giờ ngủ: Đối với trẻ vẫn bú trước khi ngủ, nên lau sạch răng và nướu bằng khăn mềm hoặc gạc ẩm để giữ vệ sinh răng miệng.
- Hạn chế đồ ăn vặt nhiều đường: Hạn chế để bé ăn quà vặt liên tục trong ngày, nhất là bánh kẹo và thực phẩm chứa nhiều đường.
- Lưu ý nếu trẻ có biểu hiện khô miệng: Nếu nghi ngờ trẻ bị khô miệng, ba mẹ nên đưa con đến nha sĩ để được thăm khám và tư vấn.
- Khuyến khích trẻ uống bằng cốc: Tập cho trẻ uống bằng cốc sẽ giúp giảm dần sự phụ thuộc vào bình sữa.
- Đánh răng và khám răng định kỳ: Duy trì việc chải răng cho bé tối thiểu 2 lần/ngày, đồng thời kiểm tra răng miệng theo lịch hẹn.
- Thận trọng khi cho trẻ dùng thuốc: Nếu trẻ cần dùng thuốc, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ về những loại thuốc ít ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng.
Có thể thấy, hành trình chăm sóc trẻ 13 tháng tuổi cần sự đồng hành, quan tâm của ba mẹ trong từng giai đoạn để giúp con phát triển khỏe mạnh và toàn diện.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM