Sau quá trình sinh mổ, thể trạng của người mẹ vẫn chưa hồi phục hoàn toàn. Hoạt động của hệ tiêu hóa chịu nhiều tác động do tác dụng của thuốc gây tê, gây mê. Do đó, việc lựa chọn thực phẩm mỗi ngày giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình phục hồi sức khỏe. Nếu sử dụng các món ăn không có lợi cho quá trình phục hồi, sản phụ có thể gặp tình trạng đầy hơi, táo bón, kéo dài thời gian phục hồi đồng thời tác động đến quá trình tiết sữa.
1. Lý do sản phụ sinh mổ cần đặc biệt chú ý đến chế độ ăn uống?
Không giống những người sinh thường bằng đường âm đạo, sản phụ đẻ mổ phải chịu vết rạch sâu ở cả vùng bụng lẫn tử cung. Vì hoạt động co bóp của đường ruột bị suy giảm sau khi chịu tác động của thuốc tê và phẫu thuật, việc sử dụng các món ăn không phù hợp có nguy cơ tạo thêm áp lực lên hệ tiêu hóa của người mẹ.
Không chỉ vậy, một số thực phẩm cần hạn chế làm tăng nguy cơ để lại sẹo xấu hoặc khiến vùng tổn thương bị đổi màu, mất thẩm mỹ. Do đó, việc tìm hiểu sinh mổ kiêng ăn gì có ý nghĩa lớn đối với quá trình chăm sóc và phục hồi sau sinh.
2. Những nhóm thực phẩm sản phụ sinh mổ cần phải kiêng
Nội dung dưới đây liệt kê chi tiết các món ăn mẹ sinh mổ cần hạn chế
2.1. Các loại đồ ăn từ gạo nếp (Xôi, bánh chưng, bánh giò)
Các món ăn làm từ gạo nếp như xôi, bánh chưng, đều mang đặc tính nóng và dẻo. Với những vết thương sau ca phẫu thuật lấy thai, đồ nếp là nguyên nhân hàng đầu khiến sẹo biến dạng. Khi nạp các món từ nếp vào cơ thể sẽ kích hoạt và đẩy nhanh quá trình sản sinh collagen mới, khiến vết mổ dễ bị lồi lên và cứng lại.
Mặt khác, thực phẩm này còn làm tiến trình liền da trở nên lâu lành, dễ bị kích ứng hoặc lên mủ vì cấu trúc tế bào collagen bị đảo lộn hoàn toàn. Bởi thế, hãy loại bỏ đồ nếp khỏi thực đơn từ 4-6 tuần đầu sau ca mổ để chăm sóc cơ thể tốt hơn.
Ăn xôi nếp trong thời gian sau sinh mổ khiến cơ thể hồi phục chậm hơn.
2.2. Các thực phẩm mang tính hàn (Cua, ốc, nghêu, sò, hến)
Dựa trên các tài liệu dinh dưỡng, cơ thể sản phụ sau sinh rất nhạy cảm với các yếu tố gây lạnh. Các món ăn có đặc tính lạnh sâu bao gồm: hải sản thân mềm gồm ốc, nghêu, sò, hến, cua, đỗ đen, đỗ xanh, giá đỗ, khổ qua, cà tím, rau đay đều nằm trong danh sách cần hạn chế của sản phụ.
Thực tế, các món ăn tính hàn này sẽ ngăn cản sự đông tụ máu tại vết thương, kéo dài thời gian hồi phục, đồng thời dễ gây ra tình trạng lạnh bụng, khó tiêu và ảnh hưởng đến chất lượng nguồn sữa nuôi con.
2.3. Các thực phẩm cần tránh để hạn chế sẹo thâm, sẹo lồi sau sinh mổ
Sản phụ đẻ mổ cần kiêng hoàn toàn rau muống vì nó kích thích tăng cường melanin tại vùng da đang bị tổn thương. Melanin, hắc sắc tố trên da, nếu phát triển quá mức bởi tác động từ thành phần có trong rau muống sẽ đẩy nhanh nguy cơ hình thành sẹo lồi cứng, trở nên tối màu, thâm đen và mất thẩm mỹ. Thêm vào đó, việc tiêu thụ lòng trắng trứng gà cũng cần kiêng vì dễ gây ra hiện tượng sẹo loang trên bề mặt da của sản phụ.
2.4. Đồ ăn cay nóng, chiên rán và nhiều dầu mỡ
Nhóm thức ăn béo ngậy gồm móng giò, da gà, các món chiên xào hay các món chiên xào chứa nhiều chất béo đều tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng phản ứng viêm và làm chậm tiến trình khép miệng vết thương. Bên cạnh đó, hàm lượng chất béo bão hòa cao trong nhóm này còn gây khó tiêu, đầy bụng cho sản phụ.
Bên cạnh đó, các gia vị cay nóng như ớt, hạt tiêu, có thể khiến cơ thể người mẹ trở nên bốc hỏa và nóng trong, và có thể làm thay đổi mùi vị cũng như chất lượng sữa mẹ. Nếu sản phụ ăn quá nhiều đồ ăn cay nóng, em bé có thể không thích bú hoặc gặp các vấn đề về tiêu hóa như khó tiêu, đầy bụng, quấy khóc. Ngay cả hệ tiêu hóa của người mẹ cũng bị ảnh hưởng, làm cho chứng táo bón sau sinh trở nên nặng nề hơn.
2.5. Đồ hộp, thực phẩm chế biến sẵn và thức ăn nhanh sau sinh mổ
Các loại đồ ăn đóng hộp, xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền thường chứa hàm lượng lớn các chất phụ gia bảo quản, cùng lượng chất béo bão hòa không tốt cho sức khỏe. Đối với thể trạng nhạy cảm của sản phụ sau đẻ mổ, nhóm đồ ăn này có thể gây giữ nước, phù nề và khó tiêu.
Hệ thống chất tạo màu, tạo mùi trong đồ đóng hộp dễ gây kích ứng cho dạ dày và đường ruột chưa ổn định, gây cản trở hoạt động chuyển hóa năng lượng đồng thời cản trở việc hấp thu sắt cần thiết cho cơ thể. Ngoài ra, sản phụ cũng nên tránh sử dụng thực phẩm đông lạnh để giảm nguy cơ mắc các vấn đề nhiễm khuẩn đường ruột.
2.6. Các loại đồ uống chứa cồn, caffeine và nước ngọt có gas
Nhóm đồ uống chứa chất kích thích như rượu, bia, trà, cà phê và nước ngọt có gas, trà chứa nhiều caffeine đều nằm trong danh sách cần kiêng đối với mẹ sau sinh mổ. Hoạt chất caffeine trong trà đặc hoặc cà phê dễ gây kích thích hệ thần kinh của mẹ sau sinh, làm giảm chất lượng giấc ngủ, dẫn đến tình trạng suy giảm năng lượng sau sinh.
Ngoài ra, trà và cà phê còn chứa tanin và polyphenol dễ ức chế việc hấp thu sắt từ chế độ ăn hằng ngày, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lượng máu cần thiết cho phục hồi. Song song đó, cồn có trong rượu bia có thể hòa tan trong sữa mẹ và đi vào cơ thể trẻ khiến hệ thần kinh của bé bị ảnh hưởng tiêu cực.
Thức uống có gas có hàm lượng đường cao và phụ gia có thể gây đầy bụng, khó tiêu và làm chậm quá trình hồi phục ở mẹ sau sinh mổ.
2.7. Nhóm thực phẩm tái sống, nhiều axit và tỏi cần lưu ý sau sinh mổ
Nhóm thực phẩm sống hoặc nấu tái như tiết canh, sushi, thịt tái, trứng sống, rau sống chưa được làm sạch kỹ có thể chứa nhiều tác nhân gây bệnh như vi khuẩn và ký sinh trùng, có thể gây tổn thương đường ruột và dẫn đến ngộ độc thực phẩm.
Ngoài ra, những thực phẩm có vị quá chua hoặc các loại quả chua như me chua, xoài xanh thường có nồng độ axit tương đối lớn, dễ gây kích ứng đường tiêu hóa của sản phụ sau sinh mổ, từ đó làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến nguồn sữa mẹ.
Riêng đối với tỏi, mặc dù đây là một loại gia vị giàu dưỡng chất song sản phụ đẻ mổ vẫn được khuyến cáo không nên lạm dụng. Tiêu thụ lượng lớn tỏi có thể khiến dòng sữa mẹ bị ám mùi nồng, làm cho trẻ sơ sinh cảm thấy khó chịu và giảm hứng thú bú mẹ. Ngoài ra, tỏi còn có thể gây đầy bụng, khó tiêu và làm sản phụ cảm thấy không thoải mái.
3. Nguyên tắc xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học sau sinh mổ
Nhằm hỗ trợ cơ thể sản phụ phục hồi sau sinh mổ diễn ra suôn sẻ và hạn chế phát sinh biến chứng, sản phụ nên tuân thủ những quy tắc xây dựng thực đơn sau đây:
Khi vừa phẫu thuật xong, hệ tiêu hóa còn rất yếu vì vậy sản phụ không nên ăn các món đặc quá sớm. Cho tới khi cơ thể người mẹ có thể trung tiện hoặc đi đại tiện trở lại thì lúc đó mới thích hợp để ăn cháo nấu loãng rồi từng bước tăng độ đặc của món ăn qua từng ngày. Bước sang ngày thứ 3 hoặc thứ 4 sau ca phẫu thuật, sản phụ có thể ăn cơm bình thường song vẫn cần ghi nhớ nguyên tắc ăn vừa đủ và tránh đồ ăn quá nhiều dầu mỡ.
Bên cạnh đó, do hệ tiêu hóa sau mổ còn yếu, mẹ nên chia nhỏ bữa ăn thành 5–6 bữa mỗi ngày nhằm hỗ trợ cơ thể tiếp nhận dinh dưỡng một cách hiệu quả. Việc duy trì lượng nước đầy đủ cho cơ thể là rất quan trọng đồng thời tăng cường ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi.
Tóm lại, việc kiêng cữ trong ăn uống sau sinh mổ giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phục hồi thể trạng của người mẹ và chăm sóc em bé. Do đó, người mẹ hãy thực hiện đầy đủ các khuyến nghị dinh dưỡng trên, tránh tâm lý chủ quan để không gặp phải những biến chứng đối với sức khỏe và tính thẩm mỹ của vết mổ.
Có thể bạn quan tâm